Harzer Schmalspurbahnen GmbH (HSB)


De Harzer Schmalspurbahnen GmbH (HSB) is, met een totale spoorlengte van 140,4 kilometer, het grootste smalspoorbedrijf van Duitsland. Het bedrijf bestaat sinds 13 maart 1991, en heeft op 1 februari 1993 het smalspoornet in de Harz van de Deutsche Reichsbahn (DR) overgenomen. De partner van de HSB is Landkreis Harz.

De HSB heeft in totaal 44 stations, 25 stoomlocomotieven, 16 diesellocomotieven, 10 motorwagens en circa 230 werknemers. De HSB vervoert circa 1 miljoen mensen per jaar. De spoorwijdte is 1000 millimeter (meterspoor).

Geschiedenis

In 1887 werd het traject Gernrode – Mägdesprung als eerste smalspoorlijn geopend. Het traject behoorde toen aan het bedrijf Gernrode-Harzgeroder Eisenbahn AG (GHE). In de hieropvolgende jaren werd het traject uitgebreid naar de plaatsen Alexisbad, Harzgerode, Stiege, Hasselfelde en Eisfelder Talmühle. De naam van dit traject werd Selketalbahn, omdat het voor het grootste deel door het Selketal loopt.

In 1896 startte een tweede bedrijf, genaamd Nordhausen-Wernigeroder Eisenbahn-Gesellschaft (NWE). Dit bedrijf exploiteerde de Harzquerbahn (Wernigerode – Drei Annen Hohne – Nordhausen) en de Brockenbahn (Drei Annen Hohne – Schierke – Brocken). Deze twee lijnen werden geopend op 27 maart 1899.

De bedrijven GHE en NWE werden na nationalisatie op 1 april 1949 overgenomen door de Deutsche Reichsbahn (DR), die naast de GHE en de NWE ook andere privébedrijven uit Saksen-Anhalt overnam.

Oorspronkelijk was ook het bedrijf Südharz-Eisenbahn-Gesellschaft (SHE) onderdeel van het smalspoornet in de Harz. In 1899 werden de trajecten Walkenried – Braunlage en Brunnenbachsmühle – Tanne geopend. Bij Sorge kruiste het traject van de SHE de Harzquerbahn van de NWE.

Door de deling van Duitsland werd het gedeelte van de SHE dat in West-Duitsland lag, in 1961, na de start van de bouw van de Berlijnse Muur stilgelegd. Ook het verkeer op de Brockenbahn werd op 13 augustus 1961 stilgelegd. Alleen met een speciaal toegangskaartje konden reizigers nog naar Schierke rijden.

Na de eenwording van Duitsland in 1990 werd de Brockenbahn gerenoveerd en op 15 september 1991 heropend. Op 1 februari 1993 werd de smalspoorlijn van de DR overgenomen door de HSB.

Op 18 april 2005 werd begonnen met de aanleg van een nieuw traject tussen Gernrode en Quedlinburg. De DB had het treinverkeer tussen deze plaatsen stilgelegd. Deze lijn was aangelegd met normaalspoor en werd omgespoord. Hiertoe werd het station van Gernrode, dat voordien een kopstation was, verbouwd. Op 6 maart 2006 kwam de eerste trein van de HSB aan in het station van Quedlinburg. Vanaf 26 juni 2006 is het station Quedlinburg in de dienstregeling opgenomen.

Op 30 november 2009 werd begonnen met de aanleg van een nieuwe halte in Schurzfell. Hiermee worden de opstapmogelijkheden voor reizigers uit Nordhausen verbeterd. De nieuwe halte is een jaar later in gebruik genomen.

 

Die Harzer Schmalspurbahnen schauen auf eine lange Geschichte zurück: Sie wurden Ende des letzten Jahrhunderts angelegt, um den Anschluss des Harzes mit seinen Bodenschätzen, den Holzvorkommen und der Kleinindustrie an das wirtschaftlich aufstrebende Deutschland herzustellen und den beginnenden Fremdenverkehr zu fördern.

Ursprünglich waren es drei Gesellschaften, die den Harz auf schmaler Spur erschlossen:

  • 1886 wurde die Gernrode-Harzgeroder Eisenbahn AG (GHE) gegründet
  • 1896 folgte die Nordhausen-Wernigeroder-Eisenbahn (NWE)
  • 1897 kam die Südharzeisenbahn von Walkenried nach Braunlage hinzu.

Dabei wurde insgesamt dem Schmalspurverkehr der Vorzug gegeben, da er insbesondere aufgrund der schwierigen Geländeverhältnisse die kostengünstigere und praktisch "leichter" realisierbare Variante darstellte. Die Bahnen wurden bis 1913 miteinander verbunden. Allein die heutigen Harzer Schmalspurbahnen, die Harzquer- und Brockenbahn sowie die Selketalbahn, bilden ein über 140 km langes Netz, das obendrein auch mehrfach mit verschiedenen regelspurigen Harz- bzw. Harzrandbahnen verbunden war und ist. Die Südharzeisenbahn ging in den bewegten Zeiten unter. Sie überlebte die durch die Zonengrenze bedingte Trennung vom Schmalspurnetz des Ostharzes nicht. Die GHE und die NWE wurden 1949 von der Deutschen Reichsbahn (DR) übernommen und bis zum 31.01.1993 geführt.

Den vorläufigen Abschluss dieser wechselvollen Geschichte stellte die Bildung einer Betreibergesellschaft im März 1991 auf privatrechtlicher Basis von den Anliegergemeinden und Landkreisen dar. Sie gründete die Harzer Schmalspurbahnen GmbH, die seit dem 01.02.1993 die Bahnen in regionaler Trägerschaft als GmbH in öffentlicher Hand führt.

Seitdem ist die Aufgabe der HSB den Erhalt aller drei Bahnen im Harz in ihrer Gesamtheit als Touristenattraktion, technisches Denkmal, Transportmöglichkeit für den Güterverkehr und Beförderungsmöglichkeit für den Nahverkehr zu gewährleisten.

 

Copy van : https://nl.wikipedia.org/wiki/Harzer_Schmalspurbahnen
Harzer Smalspurbahnen Gmbh  (stand 25-10-2016 ondervoorbehoud van wijzigingen of verplaatsingen)
Foto : Locomotieven Aanduiding Bouwjaar Bouwer DR serie Rijvaardig Oude aanduiding Inzet-/opstelplaats Opmerking
Stoomlocomotieven:
  99 5001 Bh2t 1925     XXX   25-02-1967 - 31-12-1973  VK  St Agreve (france) Musumloc Musuembahn Dunieres
  99 5201 Bn2t 1938     XXX   25-02-1967 - 12-1973  VK Gorlitz Gesloopt
  99 5631 C1'n2t 1890     XXX NWE 71 21-05-1952 t/m 05-04-1967  VK Gorlitz Gesloopt
  99 5632 C1'n2t 1890     XXX NWE 72 16-01-1953 t/m 09-05-1960  VK Gorlitz Gesloopt
  99 5803 Bn2t 1896     XXX NWE 3 18-09-1962 t/m 16-01-1968  VK Gorlitz Gesloopt
  99 5804 Bn2t 1896     XXX NWE 1 29-08-1963 t/m 31-05-1966  VK Gorlitz Gesloopt
  99 5901-6 B'Bn4vt 1897 Jung  258 99.590 Ja NWE 11, 99 5901 Extra treinen naar de Brocken, anders reserve (Wernigerode) Mallet-locomotieven
  99 5902-4 B'Bn4vt 1897 Jung  261 99.590 Ja NWE 12, 99 5902 Extra treinen naar de Brocken, anders reserve (Wernigerode) Mallet-locomotieven
  99 5903-2  (BD) B'Bn4vt 1998 Jung  345 99.590 Nee NWE 13, 99 5903 Buiten Dienst. 20-05-2000 Mallet-locomotieven
  99 5904-0 B'Bn4vt 1901   99.590 XXX NWE 15, 99 5904 15-12-1988 Laatste rit, 13-06-1989 BD, 05-1990  VK  Gorlitz Mallet-locomotieven
  99 5905-7 B'Bn4vt 1901   99.590 XXX NWE 14, 99 5905 26-02-1974 Laatste rit, 14-11-1975 BD, 10-12-1975 VK Gorlitz Mallet-locomotieven
  99 5906-5  (BD) B'Bn4vt 1918 Karl 2052 99.590 Nee NWE 41, 99 5906 12-09-2016 Meiningen herstel neiwue cilinder. Mallet-locomotieven
  99 6001-4 1'C1'h2t 1939 Krupp 1875 99.600 Ja NWE 21, 99 6001 Selketalbahn (Gernrode) Eenheidslocomotief (prototype)
  99 6011 (1'B)'B1'hvt 1922     XXX NWE 51, 99 6011 16-10-1960 - 16-0-1966. Afgevoerdt naar Gorlitz 25-04-1967  
  99 6012 (1'B)'B1'hvt 1924     XXX NWE 52, 99 6012 16-10-1960 - 16-0-1966. Afgevoerdt naar Gorlitz 20-01-1967 Gesloopt
  99 6101-2  (BD) Ch2t 1914 Henschel 22879 99.610 Nee NWE 6 , 99 6101 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Extra treinen  
  99 6102-0  (BD) Ch2t 1914 Henschel 22880 99.610 Nee NWE 7, 99 6102 In rev tot statische loc Extra treinen  
  99 222 1' 1'h2t 1921 BMAG 9921 99.22 Ja 99 7222-5 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Eenheidslocomotief, bijnaam "Big Mama",
  99 7231-6  (BD) 1' 1'h2t 1954 LKM 134 008 99.23-24 Nee 99 231 Opslag locdepot Ilfeld   09-08-2001 Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7232-4 1' 1'h2t 1954 LKM 134 009 99.23-24 Ja 99 232 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7233-2  (BD) 1' 1'h2t 1954 LKM 134 010 99.23-24 Nee 99 233 Opslag locdepot Ilfeld    31-03-2000 Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7234-0 1' 1'h2t 1954 LKM 134 011 99.23-24 Ja 99 234 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7235-7 1' 1'h2t 1954 LKM 134 012 99.23-24 Ja 99 235 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn,  Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7236-5 1' 1'h2t 1955 LKM 134 013 99.23-24 Nee 99 236 Groot Onderhoud werkplaats Westerntor  09 - 2016 Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7237-3 1' 1'h2t 1955 LKM 134 014 99.23-24 Ja 99 237 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7238-1  (BD) 1' 1'h2t 1956 LKM 134 015 99.23-24 Nee 99 238 2013 Buitemn dienst wacht op revisie. Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7239-9 1' 1'h2t 1956 LKM 134 016 99.23-24 Ja 99 239 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7240-7 1' 1'h2t 1956 LKM 134 017 99.23-24 Ja 99 240 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Gernrode Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7241-5 1' 1'h2t 1956 LKM 134 018 99.23-24 Ja 99 241 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7242-3  (BD) 1' 1'h2t 1956 LKM 134 019 99.23-24 Nee 99 242 Buiten Dienst. Wernigerode Westerntor (FKS)  05-2009 Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7243-1 1' 1'h2t 1956 LKM 134 020 99.23-24 Ja 99 243 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7244-9  (BD) 1' 1'h2t 1956 LKM 134 021 99.23-24 Nee 99 244 Opslag locdepot Hasselfelde   09-08-2001 Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7245-6 1' 1'h2t 1956 LKM 134 022 99.23-24 Ja 99 245 Selketal, Harzquer- en Brockenbahn Nordhausen Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7246-4  (BD) 1' 1'h2t 1956 LKM 134 023 99.23-24 Nee 99 246 Buiten Dienst. Opslag Benneckstein     02-10-1996 Nieuwbouw-stoomlocomotieven
  99 7247-2 1' 1'h2t 1956 LKM 134 024 99.23-24 Ja 99 247 Buiten Dienst. Opslag Gernrode    21-10-1996, 11 2012 Her indienst Nieuwbouw-stoomlocomotieven
Dieseltreinstellen:
  187 001-3 (GHE T1) A-dm 1933 Dessau 3046 VT 133 Ja GHE T 1, VT 133 522 Op alle lijnen (Wernigerode Westerntor)  "Musuemsfahrzeug" Extra treinen  
  187 011-2 (1A)'(A1)dm 1955 Talbot 97519 Ja KAE VT 1 Wernigerode Westerntor Bijnaam "Fischstäbchen" ("Visstick")
  187 012-0 B'B'dh 1955 Fuchs 9107 Ja KAE VT 3 Wernigerode Westerntor Bijnaam "Fischstäbchen" ("Visstick")
  187 013-8 (1A)'(A1)dm 1955 Talbot 97520 Ja KAE VT 4, MEG T 15 Wernigerode Westerntor  
  187 015-3 B'2'dh 1995 DB Wittenberge Ja Selketalbahn (Gernrode) Verwachte Buitendienst stelling  11-2016 Nieuwbouwtreinstel, prototype
  187 016-1 B'2'dh 1999 DB Halberstadt Ja Harzquer- en Selketalbahn Nordhausen Nieuwbouwtreinstel
  187 017-1 B'2'dh 1999 DB Halberstadt Ja Harzquer- en Selketalbahn Nordhausen Nieuwbouwtreinstel
  187 018-1 B'2'dh 1999 DB Halberstadt Ja Harzquer- en Selketalbahn Wernigerode Nieuwbouwtreinstel
  187-019-1 B'2'dh 1999 DB Halberstadt Ja Harzquer- en Selketalbahn Nordhausen Nieuwbouwtreinstel
  187 025-4  T3    (BD) Bo'Bo'de 1939 Wismar / BCC VT 135 Ja NWE T3, VT 135 566 Op alle lijnen (Wernigerode Westerntor)  "Musuemsfahrzeug" Extra treinen, sleeptreinstel
  187 201         Ja   Tramlijn 10 in de omgeving van Nordhausen Twee-systeem tram
  187 202         Ja   Tramlijn 10 in de omgeving van Nordhausen Twee-systeem tram
  187 203         Ja   Tramlijn 10 in de omgeving van Nordhausen Twee-systeem tram
Diesellocomotieven:
  199 005-0  (BD) C-dm 1964 LKM 230352 V 10 C Nee Kö 7001, 100 905-9 Buiten Dienst (Nordhausen Nord)   (IG HSB) 24-10-1991  
  199 006-8  (BD) C-dm 1964 LKM 230353 V 10 C Nee Kö 7002, 100 906-7 Buiten Dienst (Nordhausen Nord)   (IG HSB) 29-11-1991  
  199 010-0  (BD) B-dm 1934 DMAG 10224 Kö II Nee Kb 4325, 100 325-0 Buiten Dienst, Opslag depot Gernrode.  12-09-1996 Ombouw van normaalspoor
  199 011-8  (BD) B-dm 1935 Jung 5666 Kö II Nee Kö 4639, 100 639-4 Rangeerdienst Bw Wernigerode Westerntor   Ombouw van normaalspoor
  199 012-6 B-dm 1933 DMAG 10164 Kö II Ja Kö 4639, 100 213-8 Opslag locdepot Ilfeld 01-10-1999 Per 09 2016 in Wernigerode weer indienst gesteld. Ombouw van normaalspoor
  199 301-3  (BD) LKM 1966 LKM 263001 V 30 C Nee Proto 263.001 Opslag locdepot Ilfeld  27-03-1997 Ombouw van normaalspoor
  199 861-6 C'C'dh 1976 LEW 15379 V100 ja 110 861-2, 199 861-6, 299 110-7 Op alle lijnen toegestaan voor diverse doeleinden. Ombouw van normaalspoor
  199 863-2 C'C'dh 1976   V100 XXX 110 863-8, 199 863-2 01-12-1997 verkocht naar Adtranz, 15-10-2007  TWE V 145 Ombouw van normaalspoor
  199 870-7 C'C'dh 1976   V100 XXX 110 870-3, 199 870-7 01-12-1997 verkocht naar Adtranz, 21-07-2003 204 010-6 Ombouw van normaalspoor
  199 871-5  (BD) C'C'dh 1976 LEW 15389 V100 Nee 110 871-1, 199 871-5, 299 113-1 BD, Opgeslagen in wernigerode  30-12-1988 Ombouw van normaalspoor
  199 872-3 C'C'dh 1976 LEW 15390 V100 Ja 110 872-9, 199 872-3, 299 114-9 Op alle lijnen toegestaan voor diverse doeleinden. Ombouw van normaalspoor
  199 874-9 C'C'dh 1976 LEW 15392 V100 Ja 110 874-5, 199 874-9, 299 115-6 Op alle lijnen toegestaan voor diverse doeleinden. Ombouw van normaalspoor
  199 877-2  (BD) C'C'dh 1978 LEW 16371 V100 Nee 110 877-8, 199 877-2, 299 116-4 BD, Opgeslagen in Nordhausen  13-12-1990 Ombouw van normaalspoor
  199 879-8 C'C'dh 1977   V100 XXX 110 879-4,  01-12-1997 verkocht naar Adtranz Ombouw van normaalspoor
  199 891-3 C'C'dh 1978   V100 XXX 110 891-9 01-12-1997 verkocht naar Adtranz,  Augsburger localbahn GmbH Ombouw van normaalspoor
  199 892-1  (BD) C'C'dh 1978 LEW 16386 V100 Nee 110 892-7, 199 892-1, 299 119-8 BD, Opgeslagen in wernigerode  20-12-1990 Ombouw van normaalspoor
Normaalspoor stoomlocomotieven:
  95 1027       95.0 ja 95 027 Rübelandbahn (Blankenburg (Harz)) Bij de HSB ingedeeld, ingezet op de normaalsporige Rübelandbahn